Οι τρέχουσες εξελίξεις στο Ιράν, στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή όπου υφίστανται σχετικοί κίνδυνοι, αναμένεται να επηρεάσουν την υλοποίηση ενός αριθμού εν εξελίξει σχεδίων Erasmus+ και του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης, τα οποία περιλαμβάνουν δραστηριότητες κινητικότητας ή συνεργασίας σε περιοχές συγκρούσεων.
Οι διατάξεις των Προγραμμάτων σχετικά με την προστασία, την υγεία και την ασφάλεια των συμμετεχόντων επιβάλλουν οι δραστηριότητες των σχεδίων να πραγματοποιούνται σε ένα ασφαλές περιβάλλον, το οποίο σέβεται και προστατεύει τα δικαιώματα όλων των ατόμων, τη σωματική και συναισθηματική τους ακεραιότητα, την ψυχική τους υγεία και τη γενική τους ευημερία (Erasmus+ Programme Guide 2025 και 2026, σελ 11, and European Solidarity Corps Programme Guide 2025, σελ. 10, και 2026, σελ 13). Υπό αυτή την έννοια, η υλοποίηση οποιουδήποτε σχεδίου ή δραστηριότητας σχεδίου στις επηρεαζόμενες περιοχές πρέπει να επανεξετάζεται προσεκτικά, ακόμη και ελλείψει συγκεκριμένων ταξιδιωτικών οδηγιών που να απαγορεύουν τη μετάβαση σε ορισμένες περιοχές.
Όταν έκτακτες περιστάσεις καθιστούν την υλοποίηση μιας δράσης ή δραστηριότητας αδύνατη ή υπερβολικά δύσκολη, οι ενδιαφερόμενοι δικαιούχοι μπορούν να επικαλεστούν περίπτωση ανωτέρας βίας (force majeure). Οφείλουν να ενημερώσουν επίσημα την Εθνική Υπηρεσία χωρίς καθυστέρηση, αναφέροντας τη φύση, την πιθανή διάρκεια και τις προβλέψιμες επιπτώσεις της κατάστασης (Erasmus+ Model Grant Agreement, Article 35), και μπορούν να ζητήσουν την αναστολή της επιχορήγησης ή μέρους αυτής (Erasmus+ Model Grant Agreement, Article 3) ή τη διακοπή της.
Πιο συγκεκριμένα:
- Σε εξέλιξη εξερχόμενες δραστηριότητες Erasmus+ και Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης στο Ιράν, στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή, με συμμετοχή ατόμων από κράτη μέλη της ΕΕ και τρίτες χώρες που συνδέονται με τα προγράμματα: η ρήτρα ανωτέρας βίας (force majeure) μπορεί να εφαρμοστεί και να γίνει αποδεκτή για δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στην επηρεαζόμενη περιοχή.
- Σε εξέλιξη εισερχόμενες δραστηριότητες Erasmus+ και Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης σε κράτη μέλη και τρίτες χώρες που συνδέονται με τα Προγράμματα, με συμμετέχοντες από την επηρεαζόμενη περιοχή: για συμμετέχοντες από τις επηρεαζόμενες χώρες που δεν μπορούν να επιστρέψουν με ασφάλεια στη χώρα τους, οι δικαιούχοι μπορούν να διερευνήσουν τη δυνατότητα παράτασης της παραμονής τους σύμφωνα με τους κανόνες του Προγράμματος.
- Προγραμματισμένες δραστηριότητες Erasmus+ και Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης στην επηρεαζόμενη περιοχή: οι Εθνικές Υπηρεσίες θα πρέπει να ενθαρρύνουν τους δικαιούχους να εξετάσουν εναλλακτικές επιλογές, π.χ. αλλαγή της χώρας προορισμού ή, εφόσον είναι εφικτό, αξιοποίηση της διαθέσιμης χρηματοδότησης του Τομέα 6 για κινητικότητα με άλλες χώρες στις αντίστοιχες περιοχές.
Η Εθνική Υπηρεσία θα αξιολογεί κατά περίπτωση αν εφαρμόζεται η ανωτέρα βία (force majeure), όπως ορίζεται στις συμφωνίες συνεισφοράς και επιχορήγησης (contribution και grant agreements), και μπορεί να αποφασίσει την αναστολή ή τη διακοπή ενός σχεδίου ή δραστηριότητας, εφόσον απαιτείται.
Όσον αφορά τα οικονομικά ζητήματα, οι Εθνικές Υπηρεσίες μπορούν επίσης, κατά περίπτωση, να αποδεχθούν τις δαπάνες που έχουν πραγματοποιηθεί έως το μέγιστο ποσό της εγκεκριμένης επιχορήγησης. Στο πλαίσιο αυτό, αιτιολογημένα έξοδα επαναπατρισμού θα γίνονται αποδεκτά ως έκτακτα κόστη, ενώ οι συνήθεις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων παραμένουν σε ισχύ. Σε περίπτωση που τα έκτακτα κόστη δεν αποτελούν επιλογή, οι συμμετέχοντες οργανισμοί μπορούν να επιλέξουν τη χρήση κονδυλίων οργανωτικής υποστήριξης.
Δεδομένου ότι όλοι οι συμμετέχοντες πρέπει να είναι ασφαλισμένοι έναντι των κινδύνων που συνδέονται με τη συμμετοχή τους στις δραστηριότητες των Προγραμμάτων, ένα από τα σημεία που θα πρέπει να ελέγχουν οι Εθνικές Υπηρεσίες κατά την αποδοχή τέτοιων δαπανών είναι ότι οι επιχορηγήσεις δεν πρέπει να καλύπτουν κόστη που αποζημιώνονται μέσω ασφάλισης.